OECD raporu, küresel tarım desteklerinin 2025’te 950 milyar doları aşarak rekor kırdığını ortaya koyuyor. Ancak bu artışın sektöre etkileri tartışma yaratıyor.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), “Tarımsal Politikaların İzlenmesi ve Değerlendirilmesi” raporuyla küresel tarım desteklerinin 2025 yılında rekor bir seviyeye ulaştığını açıklıyor. Rapora göre, destekler 950 milyar doları aşarak tarımsal üretim değerine oranla 2023’teki yüzde 17,6’dan 2025’te yüzde 19,1’e yükseliyor.
Mısır ve Peru’nun ilk kez dahil olduğu 56 ülkeyi kapsayan bu çalışma, tarım sektörünün ekonomik şoklar altındaki faaliyetlerini inceliyor. Rapor, destek politikalarının üretici ve tüketiciler üzerindeki etkilerini, sektörün verimliliğini ve dayanıklılığını değerlendiriyor.
Tarımsal desteklerin üretim oranında uzun yıllardır süren düşüş eğilimi böylece tersine dönmüş oluyor. Gelişmekte olan ekonomilerde desteklerdeki artış, temel olarak piyasa fiyatı desteklerinden kaynaklanıyor.
OECD ülkelerinde ise afetler nedeniyle sağlanan olağanüstü bütçe ödemeleri öne çıkıyor. Tarımsal desteklerin önemli bir bölümü, piyasa fiyatlarını değiştiren politikalara dayanmaya devam ediyor. Bu uygulamalar, çiftçilerin değişen üretim ve piyasa koşullarına uyumunu sınırlayabiliyor.
OECD raporu, 2023-2025 döneminde bireysel çiftçilere sağlanan yıllık ortalama 661 milyar dolarlık desteğin ülkeler arasında önemli farklılıklar gösterdiğini belirtiyor. Gelişmekte olan ekonomiler, hem tarımsal üretimde hem de destekleme politikalarında artan bir ağırlık sergiliyor.
Bu ekonomiler, dünya fiyatlarına kıyasla yurt içi fiyatları artıran veya azaltan politikalara daha sık başvuruyor. Bu durum, tarımsal üretim sistemlerinin esnekliğini azaltarak sektörün şoklara uyum kapasitesini zayıflatabiliyor.
OECD raporu, tarımsal destekleme politikalarının tüketiciler üzerindeki maliyetine de dikkat çekiyor. Birçok ülkede uygulanan bu politikalar, bazı ürünlerin yurt içi fiyatlarını uluslararası fiyatların üzerine çıkararak tüketicilerin satın alma gücünü azaltıyor.
2023-2025 döneminde tarım sektörüne sağlanan toplam desteklerin yaklaşık yarısı, üretim ve ticaret üzerinde potansiyel olarak en fazla bozucu etkiye sahip yöntemlerden oluşuyor. Bu durum, sektörün dayanıklılığını artıracak kamu yatırımlarının dönüşüm ihtiyacına ayak uyduramadığını gösteriyor.
Tarımsal altyapı, araştırma-geliştirme ve inovasyonu kapsayan genel hizmetlere yönelik kamu harcamaları, 2023-2025 döneminde yıllık ortalama 118 milyar dolar seviyesinde kalıyor. Sektörün karşılaştığı riskler, daha öngörülebilir ve dayanıklılığı artırmaya yönelik politikaları zorunlu kılıyor.
Rapora göre, Hürmüz Boğazı’nın kapanması tarımsal girdiler ve dolaylı olarak tarım ürünleri piyasaları üzerinde ilave baskı oluşturmuş. Ayrıca 2025-2026 döneminde 30’dan fazla aşırı hava olayı ve doğal afet kaynaklı acil politika müdahalesi tespit ediliyor.
Tarımsal desteklerin çevresel hedeflerle ilişkisi de sınırlı kalıyor. OECD, desteklerin üretim ve fiyatlarla bağlantılı, piyasalarda bozulmaya yol açabilecek uygulamalardan daha hedefli politikalara kaydırılmasını öneriyor. İnovasyon, bilgi sistemleri, tarımsal altyapı ve risk yönetimine yönelik yatırımların artırılması ile desteklerin ölçülebilir çevresel sonuçlarla daha güçlü biçimde ilişkilendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Reklam & İşbirliği: [email protected]